Soms is het een uitdagend concept om onderscheid te maken tussen ‘inhoud’ en ‘proces’. Deze klinken als woorden die door therapeuten in het leven zijn geroepen. Desalniettemin zijn de woorden van betekenis; ‘Inhoud’ is het ding, het probleem of het onderwerp. “Proces” is de manier, de manier, de middelen. De inhoud zou zoiets zijn als; ‘jij ruimte de vaatwasser niet goed in’ of ‘ik moet altijd zeggen wat we gaan doen’. Het proces gaat over hoe jullie samen tot de conclusie zijn gekomen dat er een bepaalde manier is waarop een vaatwasser moet worden ingeruimd. Het proces is het niveau van de betrekkingen: hoe is iets tot stand gekomen en hoe werkt het uit. Vaak wordt het proces een patroon dat moeilijk te identificeren is. Het is aanwezig maar wordt veelal niet gezien of bewust gemaakt. En daardoor kan het zo lang standhouden en energie wegvreten.

Strijd om de inhoud

Mijn ervaring is dat stellen vaak in therapie komen met de focus op de inhoud. Ze maken ruzie over wie wat deed, wie wat zei, wie wat naliet. Ze vechten hun strijd uit over het dopje op de tandpasta, de slingerende vuile was en het vergeten bosje bloemen. Om maar te chargeren. Ze missen de aandacht op hoe het proces verloopt. En ook missen ze dat juist het strijdproces het probleem is. Het meest belangrijke; ze missen dat de afwezigheid van de verbinding, het echte probleem is. Zelfs als mensen verschillen hebben, is het mogelijk om verbinding te vinden en te bewaren. Echter; als je je concentreert op de inhoud (in plaats van op het proces en de verbinding), kan het gemakkelijk zijn om je niet verbonden te voelen. En als je je niet verbonden voelt, vooral over een lange periode, neemt de liefde af en komt de liefde in de knel.

En dan de escalatie

Wat er verder gebeurt als het ware probleem niet wordt onderkend men de focus heeft op de inhoud, is escalatie. Als mensen zich niet gehoord voelen, herhalen ze zichzelf en praten ze harder. Het is bijna vanzelfsprekend. Als je gefocust bent op een inhoud (‘je ruimt de vaatwasser met opzet niet goed in’), zal je partner waarschijnlijk defensief zijn, wat ertoe leidt dat je je niet gehoord voelt. Dan komen verheven stemmen of andere oude koeien (ook inhoud) ten tonele. Voor dit voorbeeld heeft het stel het over het feit dat verkeerd inruimen ervoor zorgt dat niet alles goed schoon wordt. Het meer reële, onderliggende gevoel (dat wil zeggen, ik heb niet het gevoel dat je me serieus neemt. Terwijl ik inspanning lever om ons leven te ordenen) wordt niet aangepakt en een “negatieve interactie” kan uit de hand lopen en pijn veroorzaken en … verdere verwijdering brengen. Dit is ook een manier om te begrijpen waarom een partner een teleurstelling uit het verleden niet heeft ‘losgelaten’. Hoogstwaarschijnlijk is het echte probleem onder de oppervlakte niet voldoende aangepakt.

Het patroon van veranderen

In EFT relatietherapie gaan we voorbij de ‘inhoud’ en om vervolgens het onderliggende ‘patroon’ te gaan herkennen, erkennen en te veranderen. Inhoud komt en gaat, maar als het proces of patroon er een is die werkt, wat er ook opkomt, kan de verbinding standhouden. Doordat men iets anders doet waardoor veiligheid geborgd is. De eerste stap is om de inhoud als bliksemafleider voor onderliggende emoties te gaan zien. De volgende stap is het herkennen en erkennen van de “negatieve interacties” en deze te zien als de vijand, in plaats van je partner. Je partner is niet de vijand! De vijand is de dans der destructieve dansen; het patroon wat dr. Sue Johnson de ‘duivelse’ dans noemt. De afgelopen jaren heb ik de meest vindingrijke namen gehoord van stellen die hun interactionele dans een eigen naam gaven.

Wat doen we nog meer

De volgende stap is het leren van nieuwe, effectieve manieren om in contact te zijn en te blijven. Ik herinner mij een partner die in de veronderstelling was dat het benoemen wat zij voelde (een belangrijk onderdeel van de sessies) hetzelfde was als ‘theorieën’ hebben over de partner. Ze zei bijvoorbeeld: ‘ ik heb écht het gevoel dat je me bedriegt’. Gevoelens en beelden hebben over de ander zijn twee verschillende dingen. Zeggen “Ik voel me onzeker en heb geruststelling nodig” is heel iets anders dan zeggen: “Ik heb het gevoel dat je tegen me liegt, dat er iets aan de hand is waarvan ik niets”. Een deel van hun patroon was beschuldiging van negatieve bedoelingen en gedragingen, die werden beantwoord met boze, verdedigende weerleggingen die leidden tot een ‘negatieve interactie’ die de pijn, pijn en verbroken verbinding verergerde. Pas toen ze voorbij dit stadium waren, konden ze naar elkaar uiten hoe onveilig ze zich hadden gevoeld bij elkaar. En hoe dit hen in de destructieve patronen hadden gebracht.. Nu kan dit stel veel makkelijker de inhoud loslaten, hun gevoelens benoemen, elkaars behoeften horen en vervullen en weer verbinding maken. Waar draaide het ook alweer om? Juist – de verbinding.

Het belang van elkaar aanvullen

Dit is een tip! Neem even de tijd en bedenk hoe fijn het voelt, hoe verbonden je bent met je partner als je de ontvanger of gever van een aanvulling bent. Er zijn dingen die je leuk vindt aan je partner en dingen die ze leuk vinden aan jou. Als je bewust je aandacht op die dingen kunt richten en, nog belangrijker, je partner aanvult met wat je merkt, zul je een fijnere relatie creëren. Uitspraken die beginnen met ‘Ik waardeer het echt …’ of ‘Bedankt voor …’ of ‘Je bent altijd zo goed in …’ zijn geweldige manieren om toe te voegen aan je relatie. Dit maakt deel uit van wat je bijdraagt aan een veilige verbinding … het gevoel dat hoewel er problemen en fouten zijn in onze partner en ons, de algehele ervaring goed is en naar verwachting ook in de toekomst zal zijn.